Η “φάρσα” του Νεοφιλελευθερισμού

Δεν έχω βρει ποτέ πουθενά κανέναν να αυτοπροσδιορίζεται νεοφιλελεύθερος ή να υπερασπίζεται τον νεοφιλελευθερισμό. ΠΟΤΕ. Αντιθέτως έχω ακούσει πολλές φορές, πάρα πολλές όμως, να μιλούν για τον διαβόητο νεοφιλελευθερισμό, βρίζοντας προφανώς αυτόν και τους εκφραστές του, χωρίς όμως να έχω καταλάβει ούτε τι είναι, ούτε ποιοί είναι αυτοί οι γνωστοί άγνωστοι εκφραστές του. Τι εκφράζει η ιδεολογία αυτή; Ποιες είναι οι αρχές της?

neoliberalism-1Ουσιαστικά ο νεοφιλελευθερισμός είναι μια εφεύρεση και ένα εργαλείο του αριστερού χώρου. Όσα βιβλία αναφέρονται σε αυτόν είναι γραμμένα από τους υβριστές του, κυρίως μαρξιστές (ή μήπως νεομαρξιστές;). Ακόμα και οι υποτιθέμενοι εκφραστές του, όπως οι Milton Friedman και Friedrich Hayek, ήταν υπέρμαχοι του κλασικού φιλελευθερισμού, που κατόπιν εορτής χρεώθηκαν την φάρσα του νεοφιλελευθερισμού.
Αυτός είναι κατά την γνώμη μου ένας πολύ έξυπνος αν και μάλλον ανήθικος τρόπος να αφαιρεθεί η κοινωνική διάσταση των ελευθεριών που υπερασπίζεται η ιδεολογία, από την οποία υποτίθεται ότι προέρχεται ο νεοφιλελευθερισμός, δηλαδή ο φιλελευθερισμός. Κρατώντας μόνο μία διαστρεβλωμένη εκδοχή της οικονομικής ελευθερία του φιλελευθερισμού, με τους γνωστούς σε όλους “βάρβαρους” επιχειρηματίες και τους “κακούς” πλούσιους που με το γιγαντιαίο καλαμάκι τους ρουφάνε το αίμα των φτωχών και των εργαζομένων, υπό τις ευλογίες ενός διεφθαρμένου κράτους, έχουμε το δημιούργημα του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού, μιας ανύπαρκτης μάλλον ιδεολογίας χωρίς εκφραστές.
Το φαινόμενο αυτό αποτελεί προσπάθεια μιας πλευράς της αριστεράς να αποτάξει ή να αποκρύψει τις φιλελεύθερες πτυχές που αυτή μπορεί να φέρει. Η πλειοψηφία μάλλον του κόσμου της αριστεράς φαντάζομαι, όπως ακριβώς και οι αμιγώς φιλελεύθεροι υπερασπίζονται και μάχονται για τις κοινωνικές ελευθερίες. Ατομικά δικαιώματα, ισότητα των δύο φύλλων, καταπολέμηση των φυλετικών διαφορών, σεξουαλική απελευθέρωση, ελευθερία λόγου και τύπου, ισότητα απέναντι στον νόμο, κτλ κτλ, πράγματα δηλαδή και ιδέες που πηγάζουν από το μόνο πραγματικό δικαίωμα του ανθρώπου και εγγυητή όλων των παραπάνω, την ατομική ελευθερία. Αυτό όμως είναι ο θεμέλιος λίθος του ιδεολογικού πλαισίου, γιατί περί ιδεολογικού πλαισίου και όχι πολιτικής ιδεολογίας πρόκειται, που ονομάζεται φιλελευθερισμός.
Χωρίς να πιστεύω ότι πρόκειται για συνωμοσία ή για ένα οργανωμένο σχέδιο, η ιδέα του κακού νεοφιλελευθερισμού και ο συσχετισμός του με την αναφορά της, δηλαδή τον φιλελευθερισμό, γλιτώνει πολλούς από έναν επίπονο, ίσως και επικίνδυνο, γενικότερο στοχασμό πάνω στο τι είναι πραγματικά ο φιλελευθερισμός. Είναι ο λόγος που ποτέ στην Ελλάδα δεν υπήρξε πραγματικά ή τουλάχιστον τα τελευταία 30 χρόνια,  αποσιωπήθηκε και πήγε στα χαμένα η ιδέα αυτή. Εκπρόσωποι τις αριστεράς προσπάθησαν και κατάφεραν να γίνουν, τουλάχιστον στην σφαίρα της κοινής γνώμης, οι μοναδικοί εκφραστές και θεματοφύλακες δικαιωμάτων και ελευθεριών, όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η ιστορία μάλλον τους διαψεύδει παταγωδώς αλλά τι να κάνεις. Δυστυχώς όμως οι παραπάνω ελευθερίες και δικαιώματα έτυχαν σε βάθος χρόνου μιας μάλλον περίεργης μεταχείρισης. Οι διαφυλακτές τους και μονάκριβοι κληρονόμοι τους συχνά αποφασίζουν κατά το δοκούν πότε ισχύει κάθε ελευθερία και πότε όχι. Έτσι θα δούμε πως πράξεις βίας κατά ομοϊδεατών είναι κατακριτέες και καταπατούν την ελευθερία, ενώ αντιθέτως όταν οι πράξεις αυτές γίνονται εναντίον αντιφρονούντων αποτελούν πράξεις που διαφυλάσσουν την ελευθερία. Ελευθερία του λόγου; Προφανώς, αλλά μόνο όταν ο λόγος αυτός μας βρίσκει σύμφωνους. Στην ελευθερία έλαχε η τύχη να διαχωριστεί σε καλή και κακή, με καλή και κακή βία και καλή και κακή εφαρμογή του ίδιου ακριβώς νόμου, πράγματα παράδοξα και αδιανόητα στα μάτια ανθρώπων που φέρουν ορθή λογική.
Ο νεοφιλελευθερισμός είναι πολύ εύκολο να στοχοποιηθεί αποπεμφθεί, όπως και έγινε. Ο νεοφιλελευθερισμός έγινε μια a priori κακή έννοια και μαζί με αυτόν και το δεύτερο συνθετικό του. Ο φιλελευθερισμός υποβιβάστηκε στην Ελλάδα σε καθαρά πολιτική ιδεολογία, και τοποθετήθηκε αντιδιαμετρικά της αριστεράς, παρά το γεγονός ότι στην πραγματικότητα μεγάλο μέρος της μετριοπαθούς αριστεράς σε πολλούς τομείς σκέφτεται φιλελεύθερα (χωρίς πιθανότατα να έχει επίγνωση επί αυτού). Πολλοί αριστεροί, ανοιχτόμυαλοι κατά τα άλλα και προοδευτικοί, δεν θα μάθουν ποτέ, ούτε και πρόκειται να σκεφτούν το πόσο στα αλήθεια φιλελεύθεροι μπορεί να είναι σε κάποιες εκδοχές τις σκέψεις τους, καθώς το να είναι κάποιος έστω και λίγο φιλελεύθερος είναι πράγμα αδιανόητο και απαράδεκτο.
Ο φιλελευθερισμός πλέον αποτελεί, από μόνος του, χωρίς περεταίρω ανάγκη για δικαιολόγηση, ένα αδιάσειστο επιχείρημα για την λήξη μίας συζήτησης: “Ναι μεν αλλά καλά τα λες, όμως αυτό που λες είναι (νεο)φιλελεύθερο, πως θα μπορούσα εγώ να συμφωνήσω με μια (νεο)φιλελεύθερη άποψη”. “Αυτό που λες είναι (νεο)φιλελεύθερο, άρα κακό και λάθος, άρα τέλος της συζήτησης”. Στην Ελλάδα επίσης ο φιλελευθερισμός χρεωνόταν όλες τις ευθύνες για τα κακά και δυσκολίες που περνούσε η κοινωνία. Για όλα έφταιγε και φταίει ο φιλελευθερισμός, γιατί έτσι προφανώς. Για την διαφθορά του κράτους και την βία της αστυνομίας μπορούσε άνετα να κατηγορηθεί ο φιλελευθερισμός. Για τον προστατευτισμό και τον συντηρητισμό, ιδέες αντίθετες με τις αρχές του, έφταιγε και πάλι ο φιλελευθερισμός. Κάποτε είδα ένα τεράστιο πανό, που κρεμόταν έξω από το εργατικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, το οποίο έγραφε κάτι που έχουμε συνηθίσει να ακούμε σχεδόν καθημερινά: “όχι στις φιλελεύθερες πολιτικές του κράτους και του κεφαλαίου”. Αυτό είναι λιγάκι παράδοξο καθώς αυτό που ονομάζουμε “κεφάλαιο” συνηθίζει και του αρέσει να έχει σχέσεις με το κράτος και δεν θα αντιμετώπιζε καθόλου ευνοϊκά τυχόν φιλελεύθερες πολιτικές. Αυτό που λέμε “κεφάλαιο” απεχθάνεται τον φιλελευθερισμό τουλάχιστον στον βαθμό που τον απεχθάνονται συνδικάτα και γραφειοκράτες. Εφόσον δεν ξέρει κανείς για τι μιλάει μπορεί να λέει ότι θέλει.
Όταν σε μια κοινωνία που απολαμβάνει (όσα απολαμβάνει τέλος πάντων στην περίπτωση της Ελλάδας) κάποια θετικά χαρακτηριστικά και θεσμούς προερχόμενους από τον φιλελευθερισμό, το μεγαλύτερο κομμάτι της απαξιώνει και παραχαράζει την ιδέα αυτή, τότε η μόνη κατάληξη, και δυστυχώς το βιώνουμε καθημερινά, είναι η παρακμή και η απαξίωση των θεσμών αυτών. Όταν μια κοινωνία δαιμονοποιεί μια από τις πηγές της (όποιας) ευημερίας της μέσα από το στρεβλό όχημα του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού (εγώ δεν έχω καταλάβει ακόμα τι είναι αυτό), τότε το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο. Η όλη ιστορία μου φέρνει στο μυαλό μια αγαπημένη φράση (που έχει ξαναειπωθεί σε κάποιο από τα προηγούμενα άρθρα), της οποίας το νόημα είναι πολύ δύσκολο, όμως ταυτόχρονα καθοριστικής σημασίας για μία κοινωνία να συνειδητοποιήσει.
“Όταν εξαντλείς τα σημαίνοντα, κινδυνεύεις να χάσεις τα σημαινόμενα”.
Εμείς τα χάσαμε για τα καλά. Ώρα να τα ξαναβρούμε για το καλό μας.


πηγή

Advertisements
This entry was posted in Πολιτικά and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s